ویژه دانشجویان

 فرز

فرز ایستاده

توصیه می شود که طراحی هر قالب به صورت سیستماتیک پیش برود چرا که قالب و عملکرد آن باید در شرایط گوناگونی پاسخگو باشند.شکل ۵۱ ارتباط متقابل شرایط و شرایط مرزی و ثانویه که با عمل اصلی باید رعایت شوند نمایش می دهد.این مطلب با یک مثال آشکارتر می شود .مسیر تصمیمهایی که طراح اتخاذ می کند با فلوچارت طراحی یک قالب استاندارد برای تولید همزمان چندین سرپوش به نمایش در آمده است (شکلh -a 52).توصیه می شود که برای درک منطق روش،این مسیر گام به گام تعقیب شود.

برای اینکه مواد پلاستیک بدون هیچ مانعی وارد قالب شوند،نازل ماشین و بوش تزریق می باید هم راستا باشند.برای اطمینان از این موضوع باید قالب در مرکز صفحه ماشین نصب شود.این هم مرکزی با استفاده از حلقه تنظیم امکان پذیر است.

میله ها و بوش های راهنما

در قالب گیری قطعه ای که ضخامت دیواره ها در آن مهم است و برای اطمینان از منطبق بودن حفره و ماهیچه که امری الزامی است با بکاربردن میله ها و بوشهای راهنما در دو لنگه قالب ،هنگام بستن قالب عمل انطباق به صورت رضایتبخشی انجام می شود.

مواد پلاستیک مستقیما از طریق بوش تزریق (شکل۲-۲) وارد محفظه شده و در قالب هایی که دارای چند محفظه هستند (قالب های چند محفظه ای)قبل از ورود مواد به محفظه،می باید این مواد از راهگاه و ورودی نیز عبور کنند(شکل۲-۳).

شکل(۲-۳):سیستم تغذیه برای قالب چند محفظه ای

شکل (۲-۲) :سیستم تغذیه برای قالب تک محفظه ای

محفظه

قالب تزریق شامل مجموعه ای از قطعاتی است که ” محفظه” را تشکیل می دهند، مواد پلاستیک به داخل این محفظه تزریق شده و سرد می شوند. در محفظه قطعه تزریقی شکل می گیرد. بنابراین محفظه به بخشی از فضای قالب گفته می شود که به شکل قطعه تزریقی است و قطعه در آن شکل می گیرد . محفظه با دو عضو قالب شکل می گیرد:
الف- حفره: قسمت مادگی قالب است و شکل بیرونی قطعه را به وجود آورد.
ب- ماهیچه: قسمت نر قالب است و شکل داخلی قطعه را به وجود می آورد.

بوش پران

در این روش قطعه تزریقی توسط یک پران سوراخدار پران می شود که به آن بوش پران گویند.(شکل d-24 ).با توجه به موقعیت، این پرانها در سه حالت به کار برده می شوند: ۱- برای پران کردن بعضی از قطعات تزریقی گرد.۲- برای پران کردن هرگونه بیرون زدگی موضع دایره ای شکل بر روی قطعه.۳- برای اینکه بتوان در اطراف یک ماهیچه گرد از یک پران استفاده نمود.
در شکل زیر یک برش مقطعی از قالبی که در آن بوش پران به کار رفته نشان داده شده است.

شکل۴۰: بوش پران

دو روش برای ساخت پران تیغه ای وجود دارد:۱- با ماشینکاری مستقیم از یک میله (شکل a-43 )
2- با مونتاژ نمودن دو قطعه به یکدیگر (شکل b-43 )
در حالت دوم یک تیغه فولادی در داخل شیاری در یک پین پران استاندارد ماشین کاری شده است،با پین یا لحیم بسته می شود.مزیت عمده این روش قابلیت تعمیر و تعویض تیغه در هنکام تعمیرات است.پرانهای تیغه ای استاندارد همه از نوع اول می باشند.اگر در هنگام تولید یکی از آنها خراب شود امکان تعویض پران به راحتی و به سرعت وجود دارد.در هر حال ابعاد قابل دستیابی در این نوع پرانها نسبت به انواع دیگر محدود است.با توجه به اینکه در دو بعد ضخامت و عرض می توان اندازه های مختلفی را داشت،ابعاد متنوع زیادی وجود دارد.در عمل تا به امروز(سال ۱۹۸۹) این تیغه ها در هشت اندازه عرضی مختلف استاندارد شده اند و عبارتند از:۳٫۵،۳٫۸،۴٫۵،۵٫۵،۷٫۵،۹٫۵،۱۱٫۵،۱۵٫۵ میلیمتر.به صورت مشابه اندازه ضخامتهای استاندارد شده عبارتند از:۱،۱٫۲،۱٫۵،۲،۲٫۵ میلیمتر.توجه داشته باشید که برای هر اندازه عرضی ممکن است اندازه ضخامت مربوطه ارائه نشده باشد بنابراین باید به کاتالوگ شرکت سازنده مراجعه نمود.پرانهای تیغه ای با روش مشابهی که برای بستن پین های استاندارد روی مجموعه پران استفاده می شو به مجموعه صفحه پران بسته می شوند.برش مقطعی از یک قالب که در آن از پران تیغه ای استفاده شده است در شکل زیر نشان داده شده است.

شکل ۴۴: پران تیغه ای

کاربرد اصلی پران تیغه ای در پران کردن قطعات باریک از قبیل تیغه ها و سایر شکلهای مشابه است که امکان پران با پین پرانهای استاندارد به صورت مطلوب و دلخواه نمی باشد.در شکل زیر یک پران تیغه ای به صورت نمونه نشان داده شده است .

شکل ۴۳: طرحهای پران تیغه ای

در دو طرح اول که در بالا بحث شد ایجاد راهگاه با مشکلات ماشین کاری همراه است.به خصوص وقتی که صفحات قالب بزرگ باشد.معمولا زائده را در یک بوش جداگانه ایجاد می کنند و این بوش را مانند روش نصب یک ماهیچه گرد در داخل صفحه نصب می کند.یک نمونه در شکل زیر نشان داده شده است.

شکل ۷۵: بوش راهگاه کش

راهگاه کش نوع B :

این طرح راهگاه کش بر اساس بیرون کشیدن راهگاه کش از داخل یک صفحه مانند صفحه بیرون انداز و یا یک حفره شناور است که در نتیجه سیستم تغذیه پران خواهد شد.طول رایج راهگاه کش کله قارچی در شکل زیر نشان داده شده است.

نوع ساده راهگاه کش را می توان با اعمال شیب در قسمت نافی اسپرو ایجاد کرد که در شکل زیر نشان داده شده است.

شکل ۷۰: راهگاه کش با طرح نافی مخروطی شکل

• راهگاه کش
زمانی که قالب باز می شود ضروری است که اسپرو از داخل بوش تزریق خارج شود.در قالبهای تک محفظه ای اسپرو مستقیما به قطعه تزریقی وصل می شود(شکل ۵۹).در هنگام خروج قطعه از حفره ثابت اسپرو نیز به همراه قطعه خارج می شود.در قالبهای چند محفظه ای باید از سیستم راهگاهی استفاده شود بنابراین ممکن است که اسپرو در هنگام باز شدن قالب در نیمه ثابت باقی بماند و بایستی با یک روش دستی اسپرو را از بوش تزریق خارج کرد.به دلیل اینکه خارج نمودن دستی اسپرو از قالب مطلوب نیست باید برای خارج نمودن اسپرو طرحی را به کار برد.رایجترین روشها عبارتند از:

این پران رایج ترین سیستم نوع پران در قالبهای تزریق است و به طور کلی ساده ترین روش پران نیز در قالبها این روش است.در این سیستم قطعه تزریقی با تعدادی پین پران از قالب پران می شود(a).برای نصب راحت پرانها در مجموعه صفحه پران سر پین ها به شکل استوانه ای است.شکل زیر نحوه عملکرد را نشان می دهد.

شکل ۲۵: پران با پین پران

انواع روشهای پران

زمانی که قطعه تزریقی سرد می شود،قطعه منقبض شده و مقدار این انقباض بستگی به نوع مواد دارد. برای قطعاتی که هیچگونه شکل داخلی ندارند،برای مثال در قطعه جعبه چهار گوش شکل زیر ( آ ) مواد مانند شکل از سمت دیواره های حفره منقبض خواهد شد.بنابراین باید از یک سیستم پران ساده استفاده شود(به عنوان مثال یک جت هوای فشرده)

شکل ۲۳:تاثیر انقباض مواد بر روی دو قطعه تزریقی:

هر روش پرانی که به مجموعه صفحه پران نیاز داشته باشد برای استفاده در نیمه ثابت رایج نیست.به هر حال در بعضی از قطعات تزریقی پین پران،بوش پران و یا تیغه پران را همراه با مجموعه صفحه پران باید استفاده نمود.در مثال شکل قبل یک نمونه از کاربرد مجموعه صفحه پران که در داخل شبکه پران شامل پلها و کفشک ثابت است نشان داده شده است.پین پرانها و پین برگردانها در صفحه نگهدارنده پرانها قرار دارند.این روش یک روش استاندارد برای مجموعه پین پران است و عملکرد این روش مانند روش نصب مجموعه بر روی نیمه متحرک است.

این روش را نیز به راحتی می توان در روی نیمه ثابت استفاده کرد.صفحه بیرون انداز مانند قبل بین صفحات حفره و ماهیچه قرار می گیرد.

این روش پران ساده ترین روش برای استفاده در نیمه ثابت است بدون اینکه معایب اشاره شده در بالا در آن وجود داشته باشد.